تعاونی
شبکه تعاونی کوپ (آتلانتیک کانادا)
گروه تعاونی کوپ یکی از بزرگترین عمدهفروشان صنایع غذایی در منطقه خود (حوزه آتلانتیک) بشمار میرود. تجارت محوری این گروه بر تولید کالاهای مصرفی، مواد غذایی و کشاورزی متمرکز است. علاوهبراین، تعداد قابل توجهی شرکت فعال در زمینه املاک، مسکن و صنایع نفتی زیرمجموعه آن هستند.
تعاونیهای این مجموعه بر پایه ارزشهایی نظیر خودیاری، مسئولیتپذیری، مردمسالاری، برابری، انصاف و همبستگی بنا شدهاند. در مجموع این تعاونیها به بیش از 000,200 خانوار خدمت میکنند و بیش از 5000 کارمند دارند.
کوپ آتلانتیک بهصورت یک شبکه در سراسر کانادا و ایالت کبک، 128 تعاونی را در یک اتحادیه متشکل کرده است. این تعاونیها در ایالتهای آلبرتا، نیوبرولنسویرک، نیوفاندلند و لابردور، نوااکاتیا، جزیره پرنس ادوارد و کبک شبکه گستردهای را تشکیل میدهند.
شرکت تعاونی فونترا (نیوزلند)
این شرکت به دلیل میزان بالای درآمد و سود، تنوع فوقالعاده محصولات و نیز عملکرد صادراتی قابل ملاحظه، در اتحادیه بینالمللی تعاون، در زمره تعاونیهای برتر جهان بشمار میآید. این گروه تعاونی یک شرکت بزرگ تولیدکننده لبنیات است که در 2001م تشکیل شده است و سهام آن در تملک 600,11 دامدار نیوزلندی قرار دارد. فونترا بهعنوان بزرگترین صادرکننده فراوردههای لبنی جهان، 95% از تولیدات خود را صادر میکند و زنجیرههای تولید و عرضه آن در 140 کشور جهان کشیده شده است. این مجموعه بیش از 1000 فراورده دارد.
اتحادیه مؤسسات تعاونی (قرقیزستان)
در قرقیزستان اتحادیه تعاونیها شبکه وسیعی را در حوزه فعالیتهای گسترده زیر دربر میگیرد.
تهیه محصولات کشاورزی؛
تولید کالاهای مصرفی عموم؛
فروش کالاهای صنعتی و خواربار؛ و
صدور خدمات اجتماعی در روستا.
ساختار سازمانی و اقتصادی تعاون شامل 6 اتحادیه مصرفکنندگان در استانها، 55 انجمن مصرفکنندگان و مؤسسات تعاونی، 10 اداره تدارکات، 4 انبار عمده فروش، 185 شرکت تجاری و تغذیه عمومی و 14 بازار در مناطق روستایی است.
بهمنظور توسعه آتی تعاون مصرفکنندگان، برنامه اتحادیه مؤسسات تعاونی قرقیزستان به نام عرصههای اصلی استراتژیک برای توسعه فعالیت اقتصادی در زمینه تعاون در انطباق با برنامه راهبردی توسعه جمهوری قرقیزستان تا 2010م طراحی شده است. اهداف این برنامه، تحکیم و تقویت انجمنهای مصرفکنندگان و تعاونیها، توسعه شرکتهای صنعتی تبدیلی و تکمیلی و شبکههای عمدهفروشی محصولات کشاورزی است.
شرکت ملی توسعه تعاونی (هند)
در هند شرکت ملی توسعه تعاونی در 1963م زیر نظر وزارت کشاورزی بهمنظور برنامهریزی و گسترش سرمایهگذاری در حوزه تولید، پردازش، بازاریابی، نگهداری، صادرات و واردات تولیدات کشاورزی و مواد غذایی و دیگر محصولات پایهگذاری شد. با اصلاحاتی که در قوانین و اساسنامه فعالیت این تعاونی صورت گرفت، توانست فعالیت خود را به سرمایهگذاری در پروژههای بخشهای صنعتی و خدماتی در مناطق روستایی بسط دهد که پروژههایی نظیر حفظ و نگهداری آبها، زهکشی، بیمه محصولات کشاورزی، تأمین اعتبارات کشاورزی، بهداشت روستایی و نیز بهداشت دام و طیور از آن جمله است.
شرکتهای تعاونی (فرانسه)
در سیستم اقتصادی فرانسه شرکتهای تعاونی سهم مهمی از فعالیتهای اقتصادی این کشور را بهخود اختصاص دادهاند و طیف گستردهای از فعالیتهای مختلف اقتصادی و حرفهای، اعم از کشاورزی، صنعتی، صنایع دستی، ماهیگیری، تجارت، آموزشی، مستغلات، خدمات، حملونقل، مسکن، امور مالی و بانکی، بهوسیله تعاونیها صورت میگیرد. بااینحال، در فرانسه تشکیلات دولتی که بهطور خاص در ارتباط با تعاونیها فعالیت داشته باشد، وجود ندارد. عمده تعاونیهای فرانسه با مشارکت افراد و سهامداران خصوصی تأسیس شده و تحت کنترل یا هدایت تشکیلات دولتی خاصی قرار ندارند. البته، تعاونیهای هر بخش، بسته به نوع فعالیت در انجام امور خود، با وزارتخانههای مختلف در ارتباط است.
در فرانسه مجموعهای از تعاونیها که در زمینه خاصی کار میکنند، یک فدراسیون یا کنفدراسیون تشکیل میدهند. این فدراسیونها و کنفدراسیونها، بهنوبه خود، در اتحادیه ملی تعاونیها متشکل میشوند. تعاونیها یا بهوسیله مصرفکنندگان کالا و خدمات و یا توسط تولیدکنندگان و کارگران خوداشتغال تشکیل میشوند که در کل 4 نوع تعاونی را دربر میگیرند:
تعاونی مصرف؛
تعاونی حرفهای؛
تعاونی اعتباری؛ و
تعاونی تولیدی.
بخش کشاورزی. از هر 10 واحد زراعی در فرانسه، 9 واحد عضو تعاونی است. بهطورکلی، این تعاونیها هسته اصلی سیاستهای کشاورزان این کشور را تشکیل میدهند.
امور بانکی. شیوه فعالیتهای بانکهای تعاونی برمبنای تمرکززدایی و اداره امور بانک بهصورت فدرالی است؛ بنابراین، اعضا در مدیریت آن مشارکت دارند. بیش از 5/12 میلیون نفر از مردم فرانسه در این بانکها عضویت دارند.
فعالیتهای صنعتی. بیش از 75 هزار حرفه (اعم از ساختمانی، مواد غذایی و خدمات) یا حدود 9% از کل تولیدات بخش صنعت، در قسمت تعاونیهای صنعتی متمرکز شده است.
تعاونیهای خردهفروشی. فلسفه تعاونیهای خردهفروشی براساس 2 ایده اصلی استقلال عمل و رابطه بین منابع آنها شکل گرفته است. تعداد کارکنان تعاونیهای عضو فدراسیون این تعاونیها حدود 100 هزار نفر است.
تعاونیهای مصرف. حدود 5/1 میلیون خانوار فرانسوی عضو تعاونیهای مصرف هستند. این تعاونیها از نهادهای مدافع حقوق مصرفکنندگان هستند.
بخش مسکن. تعاونیهای خانههای اجتماعی جز تعاونیهای کوچک، منعطف و متنوعی هستند که ریشه در مناسبات اجتماعی دارند. فدراسیون تعاونیهای مسکن متشکل از 160 شرکت تعاونی است.
ماهیگیری و امور دریایی. این تعاونیها شامل ماهیگیری، کشتیرانی، پرورش ماهی، فراوری و بازیابی محصولات دریایی و کارهای بندری هستند.
امور حملونقل. بیش از 700 شرکت حملونقل جادهای 30 تعاونی حملونقل تشکیل دادهاند.
تعاونیهای تولیدی. کارمندان این نوع تعاونیها عمده سهام شرکت را در اختیار دارند و در انتخاب گروه مدیریت دخیل هستند.
تعاونیهای خدماتی. این تعاونیها کلیه اشکال خدمات از قبیل آموزش، مهندسی، امور مربوط به نظافت، تبلیغات و مانند آن را ارائه میدهند.
تعاونیهای رفاهی (سوئد)
در سوئد، تعاونیها در بخش رفاه جایگاه مهمی دارند. اکنون نزدیک به 4500 تعاونی در بخش رفاهی این کشور فعالیت دارند. این شرکتها حوزه وسیعی از امور رفاهی، شامل تعاونیهای مهدکودک (که از سوی والدین اداره میشود)، مدارس، مراقبت از سالمندان، بیماران عقبمانده ذهنی، مراقبتهای پیش از زایمان، فیزیوتراپی، دندانپزشکی، خدمات، خدمات برای معلولان و دیگر شکلهای تعاونی اجتماعی را دربر میگیرند.
دولت سوئد رویکرد بسیار مثبتی در قبال توسعه تعاونیهای جدید دارد. پارلمان سوئد در طول 13 سال گذشته اعتباراتی را برای توسعه تعاونیها اختصاص داده است، که عمدتاً برای تأسیس و توسعه تعاونیهای جدید و امر مشاوره از سوی 24 مرکز توسعه محلی در سراسر کشور مورد استفاده قرار میگیرد. وزارت صنایع سوئد در دهه 1980م برای توسعه تعاونیهای کارگری این کشور فعالیت گستردهای را آغاز کرد. بههمینترتیب، تعاونیهای مصرف و کشاورزی در سوئد بسیار فعال هستند. در 1986م یک نظام توسعه ملی تعاون شکل گرفت که از جمله فعالیتهای آن، گسترش تعاونیها در تمام حوزههای محلی بود.
فیلیپین
برخلاف تجربیات کشورهای اروپایی و امریکای شمالی، اولین تعاونیها در فیلیپین محصول مجموعهای از اقدامات قانونگذاری بوده است. از 1915-1927م، 4 قانون در جهت تمرکز سازمانی و تدارک کمک مالی برای توسعه تعاونیهای بازاریابی به تصویب رسیده است. بااینحال، این برنامه موفقیت زیادی به همراه نداشته است.
در 1938م سازمان تعاونیهای مستقر در کلیسا، فعالیتهای خود را در چند شهر این کشور آغاز نمود. با توجه به موفقیتهای این سازمان، دولت با اعطای مشوقها و کمکهای مالی و غیرمالی به حمایت و تقویت این تعاونیها پرداخت. در 1948م اقدامات دیگری، نظیر تأسیس دفتر اداره تعاونی، دفتر تأمین اعتبار تعاونی و بازاریابی تعاونی کشاورزی بهمنظور تقویت بنیان تعاونیها از سوی دولت به انجام رسید. این طرح نیز بهرغم استقبال مردم، به دلیل ضعف مدیریت به موفقیت نرسید. بعد از مجموعه تحولات سیاسی، سرانجام قانونی در 1990م به تصویب رسید که به کار تعاونیها رونق بخشید. انواع تعاونیها در این کشور عبارتند از: تعاونی اعتبار، تعاونی مصرف، تعاونی تولیدکنندگان، تعاونی بازاریابی، تعاونی خدمات و تعاونی چندمنظوره.
تعاونیهای کشاورزی و مسکن (سوریه)
در اقتصاد سوریه بخش کشاورزی همواره اهمیت زیادی داشته و محصولات کشاورزی بیشترین سهم را در صادرات این کشور تشکیل داده است. به همین دلیل، تا اواخر دهه 1950م مالکان زمین نقش و نفوذ مهمی در اقتصاد و حکومت این کشور داشتند، اما طی نیم قرن گذشته، وضعیت اقتصادی و مالکیت در سوریه تا حدود زیادی زیر تأثیر عوامل سیاسی قرار گرفته است. پس از اجرای قانون اصلاحات ارضی، بخشی از اراضی زیر نظر دولت قرار گرفت و بهصورت تعاونیهای اشتراکی اداره گردید. اما با توجه به تغییر ساختار اقتصادی در این کشور و حرکت از نظام متمرکز دولتی بهسوی بخش خصوصی، تعاونیهای کشاورزی بهتدریج از اهمیت کمتری برخوردار شدند. اکنون نقش تعاونیهای کشاورزی عمدتاً به تأمین کود و فروش محصولات کشاورزی محدود شده است.
مهمترین ساختار تعاونی در این کشور، تعاونیهای مسکن هستند. در ساختار وزارتخانههای سوریه، وزارت تعاون وجود ندارد، اما هر وزارتخانه تعاونی مسکن خاص خود را دارد. فروشگاههای عرضه کالاهای مصرفی از انواع تعاونی مصرف، تابع وزارت خواروبار و تجارت داخلی هستند. این فروشگاهها مایحتاج مصرفی مردم را با نرخهای دولتی عرضه میکنند. موفقترین تعاونی در سوریه، تعاونی مسکن است و پس از آن، تعاونیهای کشاورزی جای مهمی دارند.
تانزانیا
دولت تانزانیا بعد از استقلال به بخش تعاونی، بهعنوان موتور توسعه، توجه خاصی کرد. در اواخر دهه 1980م تانزانیا سیاست آزادسازی اقتصادی را پیش گرفت و سعی کرد، از اتکاء تعاونی به دولت بکاهد و آنها را خوداتکاء سازد. با سیاست توسعه تعاونیها در اواخر دهه 1990م و دهه نخست 2000م، تعاونیها رشد قابل ملاحظهای را پشت سر گذاشتند و تعداد آنها به 832,5 تعاونی افزایش یافت.
کتابشناسی:
- International Encyclopedia of the Social Science. Reprint Edition, Vol. 3-4, New York & London: MacMillan Company & The Free Press, 1972.